Nicole Kidman’ı kadrosunda barındıran, İspanya’da çekilmesine rağmen İkinci Dünya Savaşı sonrası İngilteresi’nde geçen, etkileyici korku-gerilim filmi “Diğerleri (The Others, 2001)” ile ülkesi İspanya dışında da tanındı. İkinci filmi “Aç Gözünü (Abre Los Ojos,1997)” ABD’de sadece birkaç hafta vizyonda kalmasına rağmen Tom Cruise bile onu bu filmi ile keşfetmiş ve bu tanışıklık sayesinde dünya çapında kendisini göstermesini sağlayacak “Diğerleri”ni çekebilmişti. Geçtiğimiz yıl düzenlenen 21. İstanbul film Festivali’nde adına düzenlenen ‘Genç Bir Yönetmen Mercek Altında’ bölümünde “Vanilla Sky” öncesinde çoğu insanın varlığından bile haberdar olmadığı filmi “Aç Gözünü” ve 7 tane Goya’yı birden kapan “Tez”i (Tesis, 1996) izleme fırsatı yakalamış ve genç yönetmenin filmografisine iyice aşina olmuştuk. Festivalde kapalı gişe oynayan “Tez”, şimdi Bir Film tarafından vizyona sokuluyor. Alejandro Amenábar henüz 30 yaşında olan, karanlık filmler yapmayı seven bir İspanyol. Filmleri, Almodóvar tarzı canlı renklerle İspanyol ruhunu yansıtan, aşktan-sevgiden alıştığımız üslupta bahseden sıcaklıktan oldukça uzak... Kendi hayatındaki korkuların, endişelerin, ele aldığı enteresan konuların çıkış kaynağı olduğunu söylüyor Amenábar. Çocukluk zamanlarındaki karanlık korkusu “Diğerleri”nde ve üniversite yıllarında pek hoşlanmadığı bir hocasına karşı olan kızgınlığı da “Tez”de somutlaşıyor. Şimdiye kadar yaptığı üç filmde bunun dışında da ortak noktalar bulunmakta: meselâ filmler ortalama bir gerilim dozuyla ilerliyor. Filmlerin arasında farklılık yaratan etmen ise üç ayrı filmde sırasıyla gerilimin üstünü sos olarak kaplayan macera, bilimkurgu ve korku yan türlerinin kullanımı... Amenábar tarzı gerilim de seyircinin masanın altında her an patlayabilecek olan bombayı bildiği türden değil, bildiğini sandığı türden. Seyircisinin psikolojisiyle oynamak, onlara bir bocalama evresi yaşatmak hilekâr yönetmenin takıntısı sayılır, dediğine göre belirli bir gizemi yaratan şey, onu bilememekten değil tam olarak görememekten kaynaklanmakta. İlk uzun metraj çalışması olan “Tez” de bu görüşün uzantısında tuzaklarla bezenmiş, sürekli olarak ‘katil kim’ sorusunun cevabıyla oynayan bir film. Madrid’te bir film okulu öğrencisi olan Ángela, bir tez hazırlama aşamasındadır; seçtiği konu ise şiddetin filmlerde kullanımıdır. Tabii burada bahsi geçen şiddet “Rezervuar Köpekleri”ndeki (Reservoir Dogs, 1992) Tarantino şiddeti kadar hafif değildir, insanların gerçekten ona maruz kaldığı, işkence gördüğü ve öldürüldüğü ‘snuff’ filmleridir. Ángela’nın çalışmasına büyük katkıyı sağlayacak olan kişi de çağırmadan onun ayağına gelir: vahşet içeren filmlerin müptelası, toplumdışı karakter, sınıf arkadaşı Chema. Sonrasında ise Ángela, tezi için aradığı kaynağın aslında ne kadar yakınında, içinde okuduğu okulda saklı olduğunu fark eder, ört bas edilmiş olayların üstüne gitmeye başlayarak kendisini de bir kurban konumuna sokar. Amenábar seyircisine, ‘Şiddeti kınayan bizler, kınamak için izlerken bile acaba ondan zevk duymuyor ve bu yüzden de onun yaratılmasına katkıda bulunmuyor muyuz?’ sorularını soruyor. Ancak bunları sorarken, aynı konuyla 1960’ta uğraşmış olan “Röntgenci (Peeping Tom)” ve 1999’da uğraşacak olan 8 mm kadar başarılı olamıyor. “Tez”, 7 tane Goya’yı kaptığı için değil de bir ilk film olduğu ve ilerideki Amenábar filmlerinde iyice yerleşecek olan gerilim yaratma biçiminin denemelerini taşıdığı için izlenebilecek bir film. Arseli Dokumacı