"İnsanların gerçeklerle yetinmesine şaşırıyorum"

Bir ülke sineması birbirinin aynısı işler üretmeye başlarsa; kaçınılmaz olarak bir süre sonra kısırlık baş gösterecektir. Bu anlamda farklı bir tema üzerinden farklı biçimsel üsluplarda yeni bir şeyler üretme çabası her halükârda takdiri hak eder. "Polis", izleyicisinden en büyük alkışı cesur bir deneme olduğu için, üzerinde uzun uzun düşünüldüğü için almayı hak ediyor. Türk sinemasındaki genel geçer kalıpları dikkate almadan, elindeki malzemeyi gişe için kullanmaya çalışmadan daha önce bu coğrafyanın görmediği bir filmi perdeye yansıtıyor, Onur Ünlü...

Film bilimkurgunun efsanevi yazarı Kurt Vonnegut'ın "insanların gerçeklerle yetinmesine şaşırıyorum" vecizesiyle açılıyor ve aslında o anda filmin gelişimi de belli oluyor: Haluk Bilginer'in oynadığı Musa Rami, sinemamızın alışık olmadığı kadar iyi stilize edilmiş bir dövüş sekansıyla; Tarantino filmilerinden kopup gelmiş dört mafyözü pataklıyor; ardından örgütün elebaşını pek sorgulamadan, etkisiz hale getirmeye çalışmadan öldürüyor.

Buraya kadar her şey son derece sıradan bir Dirty Harry tadı yaratsa da Musa'nın evine gittiğinde kanlı gömleğini gören ailesinin durum karşısındaki tepkileriyle gerçeküstü tepkime başlıyor. Onur Ünlü, "Polis"te ikinci sekanstan itibaren gerçeküstünün derin sularına dalıyor.

'B-movie' geleneğine selam...

Filmdeki neredeyse tüm karakter ve bu karakterlerin birbirleriyle ilişkileri karikatürize bir klişelik taşıyor. Tüm diyaloglar, tüm mizansenler, olay örgüsünün neredeyse tamamı gerçek olamayacak kadar klişelerle ve saçmalıklara dolu gözüküyor.

Bu noktalarda Onur Ünlü, 'B-movie' geleneğine selam duruyor, kendi beslendiği en önemli kaynaklardan birine saygısını göstermek için tüm filmini kötü bir film olarak okunabilme ihtimaline göğüs geriyor. Aslında 'B-movie' kalıpları yönetmene gerçeküstü bir yapı kurmakta da yardımcı oluyor. Bu yüzden filmin biçimsel yapısını, yönetmenin kişisel beğenileri değil filmin ihtiyaçları belirliyor. 'B-movie'lere özgü olan her şey "Polis"te ad-absurdum'un bir parçası oluyor.

Komedi mertebesine ulaşan gerçekdışı diyaloglar, olayların gelişimindeki kopukluklar, karakterlerin bu gelişmelere verdiği tepkilerdeki saçmalıklar; tekmili birden gerçeküstülüğü desteklemek için kurgulanıyor.

Yoksa tüm ailesini kaybeden, kendisi de birkaç hafta içinde ölecek bir karakterin yalnızca kendisinden 40 yaş küçük bir hatunun aşkına karşılık vermemesinden dolayı ağlamasını, olayların içinde neredeyse hiç olmayan bir başkomiserin bir noktada Musa Rami'nin sevdiği genç kıza aşık olduğunun ortaya çıkmasını, tüm bunların ötesinde külliyen Musa Rami karakterinin gerçeküstülüğünü nasıl açıklayabiliriz?

"Polis", üzerinde incelikle düşünülmüş bir film. Onur Ünlü ilk filminde kamera hareketlerine, kadrajlara, kısaca tüm sinematografik öğelere oburca saldırmış; ama tüm bunları akıllıca bir çerçeveye oturtup filmi için bir katma değer haline getirmeyi de başarmış. Tüm bunlarla birlikte "Polis", üzerinde düşünülmediği hatta birden fazla izlenmediği zaman iyi kotarılamamış bir film olarak da düşünülebilir.