Savaştan önce Belgrad'daki durumu anlatan Barut Fıçısı, ibret verici bir film. Çok uzun süre baskı altında kalan, suçlanan, dışlanan insanlar agresif davranışlar gösterir. Ülke, devlet gibi görece soyut kavramları somutlaştıran insanlardır doğal olarak. Eski Yugoslavya'nın, Yugoslavya olarak kalmakta direnen Sırbistan'ın baskı altında olduğunu biliyorduk. Ama patlama noktasına gelmelerine seyirci kaldık. Üstelik dünya kamuoyu olarak onları kısa yoldan suçlayıp dışlayarak bu süreci hızlandırdık.

Goran Paskalyeviç, deneyimli ve sağlam bir sinemacı olarak yukarıdaki satırların aksine kesinlikle didaktik olmayan bir tutumla ele alıyor filmini. Balkanlara özgü abartılı bir kara mizahla, Kusturica filmleriyle de aşina olduğumuz son derece yetenekli oyuncularına yeteneklerini kullandırarak anlatıyor öyküsünü.

Yeraltı/Underground filmiyle yıldızlaşan Miki Manojlovic, Mirjana Jokovic, Barut Fıçısı'nda önemli rolleri üstleniyorlar. Diğer oyuncularla birlikte hepsinin son derece inandırıcı olması, gerçeküstü izlenimi veren bu filmin gerçeklikle ilintisini kurmamızı kolaylaştırıyor.

Şimdi bombardıman altında yanan Belgrad, savaştan önce de yoldan çıkmış bir haldeydi. Baskı yüzünden agresif hale gelen, sevgi, sevecenlik, anlayış, saygı vb. gibi kavramların anlamını unutan, değer erozyonuna uğrayan umarsız insanlarla doluydu. Paskalyeviçironik tarzıyla bize bu umarsızlığın gülünç boyutunu göstermeyi başarıyor. Buradaki "gülünç" biraz absürd, biraz hazin bir anlam kazanıyor. Eninde sonunda, insan eliyle yaratılan her büyük felaketin küçüçük bir kıvılcımdan doğduğunu farkediyoruz. O küçücük kıvılcımın, bugün ulaştığımız teknolojik boyutta iki taşın birbirine sürtülmesiyle çok zorlanarak çıkarıldığına şaşakalıyoruz.

Filmdeki her öykücük bir gerçekliğe tekabül ediyor. Paskalyeviç, ironik ölçekte ülkesinin başkentinin bir planını çiziyor. Sırbistan, meydanı boş bulunca direksiyona çılgının birinin oturduğu otobüsle betimleniyor Barut Fıçısı'nda. Bosna'daki savaş, arabasına çarpan gencecik delikanlının peşine düşüp evini darmadağın eden adamın tavrıyla özdeşleştiriliyor. İki eski dost -Hırvatistan ve Sırbistan gibi- birbirlerini nasıl aldattıklarını itiraf edip kanlı bıçaklı oluyorlar. İki sevgili savaşma seviş sloganını, bir anlamda sosyalizmin barış ülküsünü ters yüz ediyor…

Ters yüz edilmemiş hiç bir ülkünün kalmadığı şu günlerde "öteki"ni "düşman" anlamında daha iyi anlamak için Barut Fıçısı'nı izleyin. Paskalyeviç bizden biri.