6 Mayıs sabahı üç delikanlı idam edilir. Kimine göre devrimcidirler, kimine göre vatan haini. Gencecik insanlar olup asılarak öldürülmeyi hak etmediklerinden başka herşey tartışılabilir. Suçları “anayasayı tağyir, tebdil ve ilga”dır. Oysa bu suçun işlenmediği ortadadır. Anayasa tağyir, tedbil ve ilga edilmiş olsa ortada onları tutuklayacak, yargılayacak ve idam edecek düzen kalmazdı!

Üç delikanlı devrimci gençliğin idolleri haline geldiler, özellikle Deniz Gezmiş Türkiye’de Che Guevara’nın Küba’daki konumuna yükseltildi. Yetmişlerde doğan yüzlerce çocuğa Deniz adı verildi. Kenarı kürklü kapişonunun çerçevelediği yüzü poster oldu. Her mitingde en önde o yürüdü.

Bir Deniz Gezmiş filmi çekileceği duyulduğu anda tüm ‘68’liler gardlarını aldılar. Deniz Gezmiş’in dokunulmazlığı bozulmamalıydı. Daha çekim aşamalarında küçük çapta bir kıyamet koptu. Berhan Şimşek’in, Deniz Gezmiş’i canlandırmasına karşı çıkıldı. Bu karşı çıkışın sinema yönünden çok haklı olduğuna ne yazık ki katılıyorum. Berhan Şimşek, belleklere kazınmış o suretin yerine geçmekten uzak kalmış. Deniz Gezmiş olabileceğine hiçbir şekilde inandıramıyor izleyiciyi. Kalın ve belirgin yüz hatları, kararlı da olsa biraz mahzun biraz kırılgan görünen Deniz Gezmiş’in imgesinin yerine geçemiyor.

Istvan Szabo’nun geçen Nisan ayında İstanbul Film Festivali’nde söyledikleri, Hoşçakal Yarın’ı izlerken zihnimde yankılandı durdu. Sinemanın diğer sanatlardan üstün yanının close up yapabilme, insan yüzünden yansıyan duyguları gösterebilme olduğunu söylemişti özetle. Beyazperdedeki bir kişiliğin gerçekliğine inanabilmek, onu sevmek, ona kızmak ya da acımak, ondan nefret etmek için duyguları görmeye, sıcaklığını hissetmeye gerek duyarız. Oysa Hoşçakal Yarın’da yüzünden duygularını okuyabildiğimiz iki kişilik var; Halit ve Şekibe Çelenk. Onların gözyaşları içindeki yüzlerine bakarken “çocuklar” için kaygılandıklarını, üzüldüklerini anladım. Onların dtuygularını paylaştım. Tunçel Kurtiz katı, renk vermeyen bir kişiliği canlandırdığı için mimikleri hep denetim altındaydı, herhalde.

Oysa diğerleri, idam sehpasına giderken bile birer devrimci prototipiydi. Babalarına son mektuplarını yazdırırken bile ses tonları öyle kuru, anlatımları öyle katıydı ki!

Diyalogların yazımında belgelere ve tanıklara bağlı kalınmasını çok takdir ettim. Ama slogancı, didaktik tavrı kulağı rahatsız ediyor. Bir dava söz konusu olduğunda slogan kaçınılmaz, belki, ama sinemada kişiliklere yaklaşmanızı önlüyor. Bir de, o upuzun savunmadan seçilen bölümlere daha çok dikkat edilmeliydi. Çünkü sosyalist, Halkın Kurtuluş Ordusu üyesi olduklarını vurgulamakla birlikte, Deniz Gezmiş ve arkadaşları, mahkemede Kemalist bir görünüm verdiler.1961 anayasasının savunucusu gibi göründüler.

Öte yandan film iki noktayı vurgulamada başarılı. Argümanını doğru bir yaklaşımla izleyiciye aktarıyor. Dönemin başbakanı Nihat Erim’in “Bu anayasayla ülke yönetilmez” sözünü yerinde vererek yargılandıkları madde kapsamında suç işlemediklerini ima ediyor. İdamların infaz edilmesinin asıl nedeninin otoriteyi sarsmamak olduğunu kabul ettiriyor. Milliyetçi sağın yurtseverliğinin göstermelik olduğunu da kabul ettiriyor. Cumhuriyet’i kuranların karşısında mücadele verdikleri emperyalizmin en güçlü temsilcilerinden birinin ABD olduğunun altını çiziyor.

Keşke, Reis Çelik, bol miktarda arşiv görüntüsü ve röportajlara eşlik eden, doğru oyunculuk seçimi, doğal oyunculuk ve coşkulu bir yaklaşımla ele alınmış dramatik bölümlerden oluşan bir doküdrama çekseydi…