Günümüz animasyon pazarında Amerikan ve Fransız geleneğiyle kıyaslandığında ‘anime’lerin yani Japon animasyonlarının yükselişi malumunuz.
Miyazaki’nin iki yıllık bekleyişin ardından bu hafta gösterime giren “Ruhların Kaçışı” adlı filmini “Alice Harikalar Diyarı”nın Uzakdoğu versiyonu olarak tanımlamak mümkün lakin bu animasyon harikasının benzersiz yaratıcılığına kolaycı ve ‘açıklayıcı’ bir etiketleme olurdu. ABD ve dünya pazarına fetheden “Pokemon” gibi yapımlarla herkesin anime mevzunda genel bir fikri olsa da 1997 tarihli benzersiz “Prenses Mononoke” ile yanlış dağıtım politikalarının kurban oluyor.
Sonunda kendini de aştığı “Ruhların Kaçışı” ile aldığı Altın Ayı ve en iyi animasyon Oscar ödülünün ardından Batı vizyonunda da baştacı ediliyor. Japonya'da modern animenin öncüsü olarak kabul edilen ve Walt Disney ile Max Fleischer'ın animasyonlarından esinlenerek yola koyulan Osamu Tezuka gibi sanatçılar aslında kökenlerinden besleniyorlar kuşkusuz. Miyazaki’nin başarısının altında da öykü anlatımı ve bilgisayar teknolojisine rağbet etmeden ‘el emeği göznuru’ çizerek Amerikan anlayışından tam anlamıyla farklı bir yönde ilerlemesi yatıyor.
Hani Bugs Bunny, Tweety, Scooby Doo gibi daha ziyade çocuk zekasına hitap ederek, onların elinden tutarak sinemaya götürecek büyükleri(!) hedefleyen animasyonları bir süreliğine unutun. Disney ya da Pixar sirketlerinin bildik etik değerleri dikte eden formülize öykülerinin sınırladığı animasyonlar değil bunlar. Doğunun iyi ile kötünün birarada varolduğu anlayışının izdüşümü olan kadim Shinto dininden öyküler ve ruhani varlıklar, geleneksel Japon kültürününden yansıyan garip yaratıklar onun fantastik maceralarına mevzu oluyor.
ABD de artık ‘resmi’ olarak Japon animelerine keşfetti. Son olarsak Quentin Tarantino’nun “Kill Bill Volume 1”deki canlandırma sahnelerinde benzersiz bir şekilde yerini bulması müzik videolarına kadar uzanan işbirliğinin yansıması. Bu arada unutmadan; 5. Japon Animasyon Günleri, 26 – 27 Haziran tarihlerinde Ankara'da gerçekleşecek, kaçırmayın!